Wie langs een jonge heg loopt, ziet misschien vooral een rij struiken. Maar wie beter kijkt, ontdekt al snel dat er veel meer gebeurt. Tussen de takken schuilen vogels, langs de stammen kruipen insecten en onder het bladerdek ontstaat langzaam een nieuwe wereld van leven. Maar ook tussen onderling bestaat een prachtige relatie.
Dat onderzoeken we momenteel in Salland met een uitgebreid biodiversiteitsonderzoek. Daarbij combineerden we veldwerk, data-analyse en bureaustudie. De eerste resultaten zijn veelbelovend: de impact van de aangeplante heggen blijkt nu al zichtbaar, zowel in de heggen zelf als in het landschap daaromheen.
Digitale connectie
Ons onderzoek begon niet buiten, maar achter de computer. Met geografische software onderzochten we hoe de door Hoopheggen aangeplante heggen, houtwallen en andere landschapselementen met elkaar verbonden zijn. Met behulp van speciale modellen brachten we in kaart hoe dieren zich door het landschap kunnen verplaatsen. Hier bieden singels, greppels, houtwallen, bossen en heggen juist natuurlijke routes.
De uitkomst was verrassend positief. Op lokaal niveau functioneren de heggen van Hoopheggen nu al als waardevolle verbindingszones. Voor soorten als egels, wezels en salamanders maken zij het makkelijker om voedsel, schuilplaatsen en nieuwe leefgebieden te bereiken.
Leven tussen de takken
In maart gingen we voor het eerst het veld in. We plaatsten cameravallen, onderzochten de ondergroei en noteerden de eerste bewoners van de heggen. Slakken, spinnen, lieveheersbeestjes en verschillende vogelsoorten dienden zich al snel aan.
Maar het echte werk begon in mei. Gedurende het veldseizoen werden meer dan 500 soorten waargenomen. Daaronder bevonden zich bijzondere soorten, zoals de zeldzame okervlerkkokermot en de prachtlynxspin. Ook vogels van het boerenland lieten zich zien, waaronder de geelgors, roodborsttapuit en kneu. Yeah!
De cameravallen legden bovendien nachtelijke bezoekers vast die normaal gesproken verborgen blijven: bosmuizen, rosse woelmuizen en egels maakten dankbaar gebruik van de beschutting die de heggen bieden.
De heg wordt elk jaar waardevoller
Wat tijdens het onderzoek vooral opviel, is dat het aantal aangetroffen soorten blijft toenemen. Iedere keer dat we een heg opnieuw onderzochten, ontdekten we nieuwe bewoners.
Dat sluit aan bij wat ecologen verwachten. Naarmate een heg ouder wordt, groeit haar ecologische waarde. Struiken worden hoger en dichter, er ontstaan meer schuilplaatsen en steeds meer planten gaan bloeien, bessen dragen of noten produceren. Ook de bodem krijgt rust om zich te ontwikkelen en dood hout wordt een leefgebied voor talloze insecten, schimmels en andere organismen.
Een heg is daarmee geen eindpunt, maar juist het begin van een proces dat zich jarenlang blijft ontwikkelen.
Nog veel potentie voor de toekomst
Om de resultaten goed te kunnen plaatsen, keken we ook naar andere landschapselementen in de omgeving. Hoe functioneert onze Hoopheggen-heg in haar omgeving? Dat is geen eenvoudige, maar wel interessante vraag.
Er altijd een positieve bijdrage aan de biodiversiteit in haar omgeving. Natuurlijk varieert dat per plek. Op sommige plekken is de Hoopheggen-heg het enige landschapselement. Maar op andere plekken, hebben natuurliefhebbers in het onderzoeksgebied honderden soorten waargenomen die zich in de toekomst mogelijk ook in de heggen van Hoopheggen kunnen vestigen.
Met andere woorden: wat we nu zien, is waarschijnlijk nog maar een deel van het verhaal.
Een groeiende impact
De eerste conclusie van het onderzoek is helder. De biodiversiteitsimpact van Hoopheggen is al na enkele jaren meetbaar. De heggen bieden leefruimte aan honderden soorten en versterken tegelijkertijd de samenhang van het landschap.
Misschien nog wel belangrijker is dat deze ontwikkeling nog lang niet is voltooid. Elke heg die ouder wordt, groeit uit tot een rijkere leefomgeving. En iedere nieuwe heg voegt weer een stukje natuur toe aan het Sallandse landschap. En dat straalt uit op haar omgeving!
Wat vandaag begint als een jonge aanplant, kan uitgroeien tot een groene levensader vol bloemen, vogels, insecten en kleine zoogdieren.
En dat maakt iedere meter heg de moeite waard!
